cholesterol

Wyszukaj w SERWISIE lub w INTERNECIE
Google




HDL I LDL - DOBRY I ZŁY CHOLESTEROL


Wbrew opiniom HDL i LDL nie są to właściwie rodzaje cholesterolu, lecz nośniki nazywane lipoproteinami, odpowiedzialne za jego transport w organizmie ludzkim. Lipoproteiny transportują nie tylko tłuszcze wchłonięte z pożywienia, ale także przenoszą lipidy wytwarzane przez sam organizm z miejsca ich powstania do miejsca przeznaczenia. Wyróżniamy pięć głównych rodzajów lipoprotein, zawierające w różnych proporcjach trójglicerydy, fosfolipidy, cholesterol oraz białko, zwane apoproteiną:

  • - Chylomikrony
     

  • - VLDL (Very Low Density Lipoproteins) - lipoproteiny o bardzo małej gęstości 
     

  • - IDL (Intermediate Density Lipoproteins) - lipoproteiny o pośredniej gęstości 
     

  • - LDL (Low Density Lipoproteins) - lipoproteiny o małej gęstości
     

  • - HDL (High Density Lipoproteins) - lipoproteiny o dużej gęstości 



Poza gęstością, która jest tym mniejsza im więcej dana lipoproteina zawiera triglicerydów, różnią się one zdolnością transportową. I tak np. chylomikrony przenoszą tłuszcze dostarczane z pożywieniem z jelita do wewnątrz organizmu, VLDL - lipidy wytwarzane w wątrobie do innych tkanek, LDL cyrkulują po całym organizmie, a HDL przenoszą lipidy z tkanek z powrotem do wątroby. Najważniejszą rolą odgrywają jednak lipoproteiny HDL - "dobry" cholestrol i LDL - "zły cholesterol".

  • - Chylomikrony - powstają w ścianie jelita w okresie poposiłkowym wskutek wchłaniania tłuszczu zawartego w pokarmie. Ich główna funkcja to transport trójglicerydów z jelita do mięśni i nerek, serca, mózgu i innych narządów. Proces tworzenia się takiej cząstki jest dość długi, gdyż spożyty tłuszcz musi zostać najpierw rozłożony w jelicie do glicerolu i kwasów tłuszczowych, przetransportowany do komórki śródbłonka jelitowego, w nim z powrotem złożony jest trójgliceryd, cząsteczki trójglicerydu zostają załadowane do cząstki chylomikronu, ta następnie jest wydalona na zewnątrz komórki. Chylomikrony dostają się do krwi przez przewód chłonny, czyli z pominięciem wątroby. Czas życia takiej cząstki jest bardzo krótki, bo około 0,5 - 1 godziny. W tym czasie przekazuje ona trójglicerydy do tkanek organizmu. Gdy większość zapasu trójglicerydu zostanie już przekazana do tkanek, cząstka chylomikronu zmniejsza swój rozmiar ponad dwukrotnie i nazywa się wtedy remnantem chylomikronu (pozostałość chylomikronu). Remnanty chylomikronów są w całości wychwytywane przez wątrobę. Pozostałe ilości trójglicerydów, fosfolipidów i cholesterolu dostają się do wnętrza komórki wątrobowej. Ich dalszy los zależy od potrzeb organizmu. 
     

  • - VLDL - powstaje w wątrobie, skąd transportuje różne lipidy do innych tkanek, głównie tkanki tłuszczowej i mięśni szkieletowych. Lipoproteiny VLDL są bardzo podobne do chylomikronów powstających w jelicie. Przenoszą one trójglicerydy i cholesterol z wątroby do innych tkanek. Podstawowe białko tej cząstki jest bardzo podobne do białka w chylomikronach, jednak jest wystarczająco odmienne, by być rozpoznawanym przez komórki narządów jako inna cząstka. Trójglicerydy, które są przenoszone przez VLDL, pochodzą nie ze zjedzonego tłuszczu, lecz ze zjedzonych białek i węglowodanów, które wątroba przerabia na trójglicerydy. Jest w nich też trochę cholesterolu i fosfolipidów, które mają być przeniesione do tkanek.Podobnie jak w przypadku chylomikronów, enzym -  lipaza lipoproteinowa działa na trójglicerydy zawarte w VLDL, a uwolnione kwasy tłuszczowe są pobierane przez tkanki. Resztki VLDL pozostają we krwi, najpierw w postaci IDL, a następnie jako LDL.
     

  • - IDL - powstają z degradacji chylomikronów i VLDLw taki sposób, że po przeniesieniu  trójglicerydów do tkanek, VLDL zamienia się na krótko na IDL.
     

  • - LDL - znany powszechnie jako "zły" cholesterol lub beta-lipoproteina. Powoduje podwyższenie poziomu cholesterolu we krwi przez jego transport z wątroby do tkanek. Lipoproteina LDL jest cząstką, która powstaje z VLDL. Jest ona mniejsza niż VLDL z którego powstała, gdyż jest już pozbawiona  trójglicerydów. Zawiera w sobie ok. 20% białka, 50% cholesterolu, 20% fosfolipidów, 10% trójglicerydów. Zawiera w sobie tyle cholesterolu, gdyż jego ilość nie zmniejszała się dotąd. Średni czas życia tej cząstki we krwi wynosi ok. 2 dni. W ok. 70% cząstki te są usuwane przez wątrobę, a w ok. 30% przez inne tkanki i narządy. Podział ten jest do pewnego stopnia zmienny w zależności od potrzeb organizmu. LDL powoduje podwyższenie poziomu cholesterolu we krwi dlatego przyspiesza rozwój miażdżycy. Jeśli jej poziom jest zbyt wysoki, to duże ilości cholesterolu odkładają się w komórkach ścian tętniczych, tworząc tam złogi, zwane blaszkami miażdżycowymi  i w rezultacie doprowadzając do zwężenia tętnic wieńcowych. Warto dodać, że w tworzeniu się blaszek miażdżycowych bierze udział zarówno cholesterol egzogenny, jak i endogenny. Nieodpowiednia dieta obfitująca w pożywienie z dużą ilością cholesterolu i tłuszczów nasyconych podwyższa stężenie LDL. Wszystko to powoduje rozwój miażdżycy i zwiększa ryzyko choroby wieńcowej. Za korzystny dla zdrowia uważa się niski poziom LDL.
     

  • - HDL - znany powszechnie jako "dobry" cholesterol lub alfa-lipoptoteina. Powoduje obniżenie całkowitego poziomu cholesterolu we krwi poprzez transport cholesterolu z tkanek obwodowych i innych frakcji lipidowych osocza (VLDL, chylomikrony), do wątroby. Jest to jakby taki woreczek, który po wytworzeniu i wydaleniu do krwi jest pusty, następnie krąży po organizmie i zbiera cholesterol, po napełnieniu się wyrzuca swą zawartość do komórek wątrobowych i wraca pusty do obiegu. W końcu jest usuwany w całości przez wątrobę. Druga ważna rola tych cząstek to przechowywanie zapasu cząstek białkowych, tzw. apolipoprotein - są to białka, które są niezbędne dla prawidłowego przekazywania do tkanek trójglicerydów, cholesterolu i fosfolipidów. Są też ważne przy usuwaniu LDL i pozostałości chylomikronów przez wątrobę. Chylomikrony i VLDL wyprodukowane w jelitach i wątrobie nie posiadają na swej powierzchni wszystkich tych białek. Są one przenoszone z HDL dopiero po przedostaniu się do krwi. Białka te są przenoszone z powrotem na HDL z remnantów chylomikronów i LDL przed ich usunięciem z krwi przez wątrobę. Za korzystny dla zdrowia uważa się więc wysoki poziom HDL.

Porównanie właściwości lipoprotein

Lipoproteina

Źródło

Gęstość

[%] Białka

[%] Lipidów

Chylomikrony

jelito

< 0,95

1-2 98-99

VLDL

wątroba

< 1,006

7-10 90-93

IDL

VLDL i chylomikrony

1,006-1,019

11 89

LDL

VLDL

1,019-1,063

21 79

HDL

wątroba i jelito

1,063-1,210

57 43





   stat